Ulična akcija povodom Međunarodnog dana borbe protiv femicida
#Sprečimo femicid zajedno!

Trg Republike
subota, 6. decembar 2025. godine, od 13h do 14h

Autonomni ženski centar i Žene u crnom,
uz podršku udruženja žena Anima iz Đulića
i uz umetničku podršku Bubnjarki sa ulice i Zoe Gudović
organizuju uličnu akciju u subotu 6. decembra 2025. godine od 13h do 14h, na Trgu Republike
kako bi pozvale žene koje žive u nasilju i one koji znaju žene koje žive u nasilju
da potraže pomoć i podršku obraćanjem SOS telefonima ženskih organizacija!

U Srbiji je tokom 2025. godine ubijeno najmanje 14 žena^[1] od strane sadašnjih ili bivših partnera (8), sinova (4), unuka i progonitelja. Iako je broj ubijenih žena značajno manji u odnosu na ranije godine^[2], on se ne sme posmatrati izolovano od najmanje 10 pokušaja femicida koji su se desili ove godine, što pokazuje da je broj ubijenih žena mogao biti veći.

Skoro polovina žena (njih 6) je ranije barem jedanput prijavila nasilje, a prema informacijama koje iz medija u imamo najmanje tri slučaja je nasilje prijavljivano i više puta. Najmanje petorica učinilaca su bili ranije pritvarani i/ili osuđivani zbog nasilja u porodici i drugih nasilnih krivičnh dela^[3], a jedan od njih je ubio i svoje sedmogodišnje dete.

Kao i prethodnih godina, i dalje su žene starije od 46 godina u većem riziku da budu ubijene (njih 11), dok su tri žene bile starosti između 36-45 godina. Devet žena je ubijeno nožem, jedna nelegalnim pištoljem, dve su pretučene do smrti i dve udavljene.

Činjenica da su u pet slučajeva femicida postojali svi pokazatelji visokog rizika da žena može da bude teže povređena ili ubijena, ponovo pokazuje da institucije, iako su znale da se radi o ozbiljno opasnim učiniocima nasilja, olako prešle preko te činjenice i svojim pogrešnim postupanjem ili nepostupanjem nisu sprečile da se ubistva dese.

Razočarava da Visoki savet sudstva ne utvrđuje odgovornost sudija:

- koji je učiniocu, više puta prijavljivanom za nasilje u porodici prema svim ukućanima, nakon napada na policijskog službenika u patroli, izrekao kaznu kućnog zatvora tokom koje je izvršio femicid

- koje ozbiljno opasnim učiniocima ne određuju meru pritvora

- koje tokom trajanja krivičnog postupka i nakon izricanja presude ne izriču meru zabrane prilaska i kontaktiranja žrtve

- koje prilikom određivanja modela viđanja nasilnog roditelja sa maloletnim detetom ne uzimaju u obzir činjenicu vođenja krivičnog postupka ili osuđujuću presudu za nasilje u porodici, ne proveravaju da li je dete bezbedno kada se viđa sa nasilnim roditeljem, i na taj način omoguće nasilnom roditelju da ubije i ženu i dete.

Uz uvažavanje da rad članica i članova Grupa za koordinaciju i saradnju nije ni na koji način vrednovan niti prepoznat kao najvažniji mehanizam kojim se sprečavaju slučajevi ubistava žena i dece u Srbiji, razočarava da nadležna ministarstva, nadležne institucije viših instanci, kao i Zaštitnik građana, ne utvrđuju zbog čega pojedine Grupe za koordinaciju i saradnju:

• simuliraju održavanje sastanaka Grupa, tako što javni tužioci sami odlučuju o slučajevima bez prisustva policije i centra za socijalni rad, a onda policija i centri za socijalni rad potpisuju unapred pripremljene zapisnike
• ne pozivaju žrtve nasilja, posebno one koje se nalaze u visokom riziku, kako bi zajedno napravili individualni plan zaštite i podrške
• ne razmatraju slučajeve u kojima učinilac nasilja izlazi nakon izdržane kazne zatvora ili pritvora
• ne proveravaju da li je mogući učinilac bio učesnik ratnih dejstava i da li ima pristup nelegalnom oružju
• ne proveravaju da li je bilo ranijeg davljenja žrtve ili ozbiljnih pretnji oruđem ili oružjem.

Zabrinute zbog toga što zaštita žena i dece zavisi od ličnih stavova, znanja i veština predstavnica i predstavnika institucija koji postupaju u ovim slučajevima, pozivamo žene koje žive u nasilju, kao i građanke i građane koji poznaju žene koje žive u nasilju, da se jave SOS telefonima ženskih organizacija koje pružaju besplatnu pomoć i podršku, kako bi nasilje prijavile tako da nakon prijave budu bezbedne.

Životi žena koje žive u nasilju mogu biti spašeni ako svi prepoznamo rizike koji dovode do ubistva i teškog povređivanja, ako žene naprave svoj bezbednosni plan i ako znaju šta su mogu da očekuju od institucija kada prijavljuju nasilje.

Kontakt osobe za medije:
Vanja Macanović, Autonomni ženski centar

^[1] Za femicid koji se u javnosti navodi kao 15. još uvek nije utvrđeno na koji način je žena pala sa terase.

^[2] Podatke o femicidu za period od 2011. do 2024. godine možete pogledati na sajtu Femicid memorijal

^[3] Sin koji je tri puta bio osuđivan za nasilje prema majci, koju je ubio šest meseci nakon izlaska iz zatvora, bivši suprug koji je iste godine bio uslovno osuđen zbog nasilja u porodici, bivši suprug koji je bio dva puta osuđivan za nanošenje teških telesnih povreda i nasilničkog ponašanja prema drugima, suprug koji je bio u pritvoru godinu dana ranije zbog nasilja u porodici, i vanbračni suprug koji je bio na izdržavanju kućnog zatvora zbog napada na policijskog službenika u patroli koji je došao po jednoj od prijava nasilja u porodici.